Crypto vergeten op te geven: wat het inkeer-raam vóór 31 januari 2027 nog waard is
Op 31 januari 2027 ontvangt de Belastingdienst voor het eerst rapportages onder de DAC8-richtlijn van alle in de EU geregistreerde crypto-aanbieders. Wie in eerdere jaren crypto niet of onvolledig in Box 3 opgaf, heeft tot dat moment de gelegenheid om vrijwillig te corrigeren. Dat scheelt geen boete, maar in de praktijk wel het verschil tussen een matiging tot rond de 50 procent en een vergrijpboete van 150 tot 300 procent.
Wat DAC8 op 31 januari 2027 levert
DAC8 (Directive on Administrative Cooperation, achtste versie) verplicht crypto-aanbieders met een EU-vestiging om jaarlijks gegevens te delen over hun gebruikers met de belastingdienst van het land waar de gebruiker fiscaal woont. De richtlijn werkt sinds 1 januari 2026; de eerste rapportage betreft het jaar 2026 en wordt op 31 januari 2027 verstuurd.
Per Nederlandse gebruiker komt er minimaal binnen: naam, adres, geboortedatum, BSN (of een ander fiscaal identificatienummer), totaal aan- en verkochte volumes per asset, en jaaroverzicht-saldi. Voor Nederlandse exchanges (Bitvavo, Bitonic) zijn die data overigens al langer beschikbaar — in 2022 stuurde de Belastingdienst gerichte informatieverzoeken aan een groep grotere klanten. DAC8 maakt de uitwisseling automatisch en EU-breed.
Hoe ver kan de fiscus terugvorderen
Voor in Nederland aangehouden vermogen geldt een navorderingstermijn van vijf jaar. Voor in het buitenland aangehouden vermogen is dat twaalf jaar. Crypto-tegoeden bij exchanges buiten Nederland — en in sommige standpunten ook crypto die op een wallet wordt gehouden zonder Nederlandse exchange-link — vallen onder die twaalf-jaarstermijn. In de praktijk hanteert de Belastingdienst dit voor crypto consequent.
Dat betekent dat de fiscus in 2026 nog kan navorderen over de aangiftes 2014 tot en met 2025. Voor wie sinds 2014 of 2017 substantiële posities heeft opgebouwd zonder die aan te geven, loopt de potentiële naheffing inclusief belastingrente snel op.
Wat de inkeerregeling nog wel en niet biedt
Tot 1 januari 2018 gold een formele inkeerregeling: wie binnen twee jaar na de aangifte zelf corrigeerde, kreeg geen boete. Voor buitenlands Box 3-vermogen werd die regeling per die datum afgeschaft. Sindsdien bestaat er geen wettelijke boetevrijstelling meer voor vrijwillige verbetering van crypto-vermogen.
Wat wel bleef: vrijwilligheid en transparantie wegen mee in de boetebepaling. Beleid van de Belastingdienst is om bij opzet 150 procent te heffen en bij grove schuld 75 procent. Bij vrijwillige verbetering wordt dit doorgaans gematigd, met een ondergrens die in de praktijk rond de 30 tot 60 procent ligt. Wie wordt ontdekt zonder zich eerst gemeld te hebben, kan rekenen op 150 procent of meer en in sommige gevallen strafrechtelijke vervolging.
| Situatie | Boete-percentage (richting) |
|---|---|
| Vrijwillige melding, eerlijk en volledig | 0–60% (matiging door inspecteur) |
| Vrijwillige melding na DAC8-signaal, alsnog meewerkend | 60–100% |
| Ontdekt door fiscus, grove schuld | 75% |
| Ontdekt door fiscus, opzet | 150% |
| Verzwaarde opzet of recidive | tot 300% + mogelijk strafrechtelijke route |
Percentages worden geheven over de niet-betaalde belasting, niet over het verzwegen vermogen.
Een rekenvoorbeeld
Stel: Sander heeft op 1 januari 2021 ongeveer 4 BTC op Bitvavo, op 1 januari 2022 nog 3,5 BTC (na een verkoop), en stopt vanaf 2023 met handelen. Hij gaf de crypto in geen enkel jaar op. Box 3-waardes ongeveer: 2021 €145.000, 2022 €135.000, 2023 €55.000, 2024 €105.000, 2025 €320.000.
Forfaitaire heffing per jaar (na heffingsvrij vermogen, vereenvoudigd op enkele aanslag): grof €3.700 (2021) + €3.300 (2022) + €700 (2023) + €2.200 (2024) + €8.600 (2025) = ongeveer €18.500 over vijf jaar. Bij vrijwillige melding met 50% boete: €9.250 extra boete + belastingrente ongeveer €2.000 = totaal €29.750. Bij ontdekking met 150% boete: €27.750 boete + zelfde rente = €48.250. Verschil ruim €18.000.
Voor portefeuilles die over de twaalf-jaarsperiode loopt (sinds 2014) wordt het verschil snel groter. De boete bouwt zich op per jaar, en bij ontdekking telt vaak ook opzet mee voor de oudere jaren.
Stappenplan vrijwillige verbetering
1. Reconstrueer per jaar het bezit op 1 januari. Exporteer transactiehistorie per exchange waar je een account hebt of had — meestal terug te vinden onder ‘Statements’ of ‘Tax report’. Voor on-chain wallets: gebruik een block explorer (mempool.space voor BTC, etherscan.io voor EVM) om saldi op de peildatum te bepalen.
2. Bereken de euro-waarde op 1 januari van elk jaar. Spotprijs op die datum vermenigvuldigd met het aantal coins. Een betrouwbare prijsbron is CoinGecko of de exchange waar je toen handelde.
3. Bepaal of er belasting verschuldigd was per jaar. Alleen jaren waarin het totale Box 3-vermogen (inclusief spaargeld, beleggingen) boven het heffingsvrij vermogen uitkwam, leiden tot heffing. Onze Box 3-calculator rekent dit door per jaar.
4. Schrijf een brief naar je belastingkantoor. Adresseer aan de inspecteur die je aanslag inkomstenbelasting behandelt. Onderwerp: ‘Vrijwillige verbetering aangifte inkomstenbelasting, jaren […]’. Stuur per aangetekende post en bewaar het verzendbewijs — dat is in een latere discussie het bewijs van vrijwilligheid.
5. Wacht op antwoord en lever desgevraagd onderbouwing. De Belastingdienst kan om CSV’s, wallet-screenshots en eventueel een gesprek vragen. Een tijdige en complete reactie houdt de boete laag.
Voorbeeldbrief
[adres van uw belastingkantoor]
Betreft: Vrijwillige verbetering aangifte inkomstenbelasting — jaren 2017 tot en met 2024
BSN: [uw BSN]
Geachte heer/mevrouw,
Hierbij dien ik op eigen initiatief een vrijwillige verbetering in van mijn aangiftes inkomstenbelasting over de jaren 2017 tot en met 2024. In deze jaren beschikte ik over crypto-vermogen dat in Box 3 had moeten worden opgegeven, maar dat in de oorspronkelijke aangiftes niet of onvolledig is verwerkt.
In de bijlage treft u per jaar een overzicht van het saldo op 1 januari, gebaseerd op transactiehistorie van [namen exchanges] en wallet-saldi op de peildata. Ik heb deze gegevens naar beste vermogen gereconstrueerd uit beschikbare bronnen.
Ik verzoek u de aanslagen te herzien op basis van deze gegevens. Vragen of nadere onderbouwing kan ik op uw verzoek aanleveren.
Met vriendelijke groet,
[naam]
[handtekening]
Wanneer een fiscalist erbij halen
Een brief schrijven kan zelf, maar in een paar situaties is begeleiding verstandig:
- Totaal verzwegen vermogen boven ongeveer €100.000, of meerdere jaren met heffing boven €5.000
- Activiteit voorbij simpel kopen en houden — mining, een eigen validator, frequent handelen of professionele DeFi-strategie (kan in Box 1 vallen)
- Oudere jaren waarvan exchange-records ontbreken of vernietigd zijn; bewijslast wordt dan complex
- Eerdere correspondentie met de Belastingdienst over hetzelfde onderwerp
- Vermoeden van opzet-discussie — verschil tussen 75% en 150% boete kan een gesprek vooraf rechtvaardigen
Wat na 31 januari 2027 verandert
Vanaf de eerste DAC8-rapportage kan de Belastingdienst kant-en-klare overzichten leggen naast de aangiftes van eerdere jaren. Een verbetering daarna heet juridisch nog steeds vrijwillig — maar inhoudelijk is de fiscus dan vaak al op de hoogte. In jurisprudentie heeft dat één consequentie: de matiging is doorgaans kleiner. Boetes van 75–100% zijn dan realistischer dan de 30–50% die nu nog gangbaar is bij eerlijke melders.
Wat niet verandert: voor jaren vóór 2026 heeft DAC8 geen direct effect, omdat de richtlijn niet met terugwerkende kracht werkt. Maar het signaal dat exchanges over 2026 leveren, kan voor de Belastingdienst aanleiding zijn om gericht eerdere jaren bij dezelfde gebruiker uit te lichten.
Deze gids beschrijft de hoofdlijnen van vrijwillige verbetering per mei 2026 op basis van publieke regelgeving, Belastingdienst-beleid en gepubliceerde jurisprudentie. Boete-percentages zijn richtlijnen; de inspecteur stelt de daadwerkelijke boete vast op basis van individuele feiten en omstandigheden. Voor zaken boven €100.000 of met complexe activiteit is een gesprek met een fiscalist of fiscaal-jurist verstandig.